Uitgaan & Cultuur

Internationale streektaalconferentie in Oldenzaal

OLDENZAAL - Op 1 oktober is het Oldenzaalse cultureel centrum De Hof het podium voor de Internationale Streektaalconferentie 2021. Dat is bepaald meer dan ‘een dagje plat proaten’. Het is bedoeld voor taalwetenschappers, taalprofessionals en een kleine kring van echte liefhebbers van de streektaal. Rond de conferentie is en aantal activiteiten georganiseerd, dat voor een breder publiek is bedoeld. De Stichting Nederlandse Dialecten en het Twentehoes tekenen voor de organisatie.

Adrie Hemmink in de bibliotheek van het Palthe Huis

We spreken Adrie Hemmink uit De Lutte. Zij is als projectmedewerker verbonden aan het Twentehoes, dat is opgericht om de Twentse taal en cultuur te behouden en te stimuleren. Ze is ook bestuurslid van de Oudheidskamer Twente. Dat is niet toevallig. Adrie: “Het Twentse dialect is sterk verweven met de Twentse historie, dat mag nooit verloren gaan!” 

De conferentie

De conferentie is internationaal, maar dat betekent niet dat mensen uit alle hoeken van de wereld naar Oldenzaal komen. Adrie: “Het Nedersaksisch is de grote gemene deler. Maar vergis je niet: in Europa wonen zo’n zeven miljoen mensen die een taal spreken die je onder het Nedersaksisch kan scharen.  De buitenlandse gasten voor de conferentie komen met name uit Duitsland en België. Zover strekt het Nedersaksisch taalgebied, Nedersaksisch wordt gesproken in Twente, Drenthe, en Groningen, maar ook het ‘plattdüüts’ valt eronder.

Thema van de conferentie is het belang van streektaal op de werkvloer. Adrie: “Denk bij bijvoorbeeld aan de gezondheidszorg. Het dialect kan echt als hulmiddel worden ingezet om mensen lichamelijk en geestelijk beter te helpen genezen. Het dialect helpt te verbinden en drempels te beslechten. Ook in het bedrijfsleven kan dialect het verschil maken.”

Adrie is de afgelopen weken erg druk geweest met de voorbereiding. Adrie: “Ik werk drie dagen per week voor het Twentehoes en moet voor veel dingen zelf aan de bak. We hebben veel partners maar ik heb helaas geen directe taalcollega’s in Twente waarmee ik het werk samen kan uitvoeren.”

Het Twentehoes

Jarenlang werd het Twents en het Nedersaksisch behouden en ‘verdedigd’ door het Van Deinse Instituut en streektaalconsulent Harry Nijhuis, thans wethouder van de Gemeente Losser. Adrie: “Dat heeft op een gegevens moment een andere vorm gekregen. Dankzij pleitbezorgers als Thea Kroese, Herman Finkers en Gerrit Dammenberg is het Twentehoes ontstaan en kan de kennis van het Twents weer behouden en verspreid worden. We hebben veel partners, denk aan culturele instellingen en gemeenten in de regio.  Twentehoes is het hele jaar door actief met het stimuleren van de ‘Twentse Sproake’. Adrie: “Dat is voorlichting en we richten ons veel op educatie van jongeren. Elke dinsdag publiceren we op Facebook een mini-taalles”. We geven voor basisscholieren het blad “Wiesneus” uit in de streektaalmaand Maart. Dat blad is voor basisschoolleerlingen in Nedersaksisch- talige provincies.

Wat is je ultieme doel voor het Twents en het Twentehoes? Adrie: “Dat de Twentse taal voor de toekomst geborgd wordt en dat er een goede cursus Twents wordt opgezet.” De taal ontwikkelt zich en de middelen ook: Het zou mooi zijn als je Google-translate zou kunnen inzetten om het Twents voor de toekomst te behouden.”

Wat Adrie betreft mogen het Twents en de Twentenaar er zijn. Adrie: “Deze regio mag wel wat zelfbewuster worden. We hebben zoveel vakmanschap en talent in huis! In het westen van het land wordt hoog van de toren geblazen, maar landelijk gezien doen we er echt toe. De Twentse bescheidenheid stamt nog uit de tijd dat het volk in de regio horig was en het koopmanschap in het westen van het land ons overschaduwde. Eigenlijk zijn wij in potentie het toekomstige Gooi van Nederland.”

Adrie: “Het Twents maakt gelukkig een revival door. Denk aan streektaal in de muziek en film. En wat denk je van de populariteit van  de TV-reclames van Johma? We moeten van onze “zwakte” onze sterkte leren maken.”

Programma interessant voor iedereen

De conferentie is voor select publiek, toch is het randprogramma interessant voor iedereen die iets met ons Twentse dialect en cultuur heeft.

Voor het programma kijk verder op: www.ijsselacademie.nl/streektaalconferentie/

Donderdagavond 30 september

Toren Plechelmusbasiliek: Poëzieavond op hoog niveau in de toren van de Plechelmus te Oldenzaal. 

20.00 -21.30 uur.

Nedersaksische poëzieavond verzorgd door Dick Schlüter, dichter van de provincie Overijssel en stadsdichter van Enschede over o.a. zijn nieuwe dichtbundel "de Oostlandse gedichten"

Isis Zengerink, dichterscollectief Hengelo, over haar oma en meertaligheid Cornelis Kapitein, winnaar Nedersaksische poëziewedstrijd Overijssel 2021.

Opgave bij a.hemmink@twentehoes.nl 

Zaterdag 2 Oktober

 Bibliotheek Oldenzaal, locatie Winkelcentrum in de Vijfhoek  

•          10.30 -11.30 uur Voorlezen Jipke             & Jannöaken  in de kinderboeken            hoek

•          14.00 -15.00 uur Lezing Dialecto-

            loog Harrie Scholtmeijer “Geschie-

            denis van het Nedersaksisch”

Opgave bij a.hemmink@twentehoes.nl, vol is vol, vrij toegankelijk   

Stadstuin bij Palthehuis Oldenzaal, Marktstraat 13 Oldenzaal

Minifestival Nedersaksisch, 13.00-17.00 uur: Doorlopend het volgende programma

•          Muziek van Yke !  Zij speelt "

            leedkes van noe" in 't Twents en              andere talen.

•          Twentse taalquiz, De Kreenk vuur                       Twentse sproake verzorgt een taal-

            quiz. Daarnaast hebben zij van

            alles te koop op het gebied van de

            Twentse taal.

•          Typisch Twentse Tradities ! Jan Bor-

            nebroek neemt u mee naar de tijd

            dat een bruiloft nog meerdere

            dagen duurde ! Een feest dat werd

            "aangezegd "door de Brulfteneu-

            gers. Jan vertelt met goa stok over            dit gebeuren en andere tradities. 

•          Maak je eigen Tukker Täsken ! In                         samenwerking met het Textielfesi-

            val Twente kun je gratis een stoffen

            tas pimpen met je leukste Twents

            spreuk of woord !

•          't Suupken van mevrouw Michgo-

            rius ! Wat ging er zo'n 100 jaar ge

            leden in de soep ?? Mevrouw

            Michgorius woonde tegenover het

            Palthe Huis en heeft het opge-

            schreven in haar kookboekje. Ada

            Vreman vertelt hierover en nog

            veel meer "wist-je-dat" van ge-

            rechten van weleer ! U kunt het

            soepje uiteraard proeven 

Oldenzaal promotie, Grootestraat 35 Oldenzaal

•          Stadswandeling Oldenzaal in het              Twents. Kosten € 4,95 inclusief

            (consumptie). Tijden: 11.00-12.15

            uur en 13.00-14.15 uur 

•          Avondwandeling bij kaarslicht met          historische Twentse figuren. De

            personen die u deze avond kunt

            ontmoeten zijn o.a. de heer Gel-

            derman, mevrouw Molkenboer, de

            Weefster en Huttenkloas (brrrrr).

            Kosten € 7,50 inclusief kop koffie.

            Tijd: 19.00-20.30 uur

Opgave: info@oldenzaalpromotie.nl  0541-514023 kaartjes voor aanvang afhalen (Grootestraat 35) 

Tijdens deze activiteiten worden de dan geldende coronamaatregelen gehanteerd.